Bu kitap, ilk, orta ve lise Türkçe-edebiyat kitaplarında eserlerine yer verilen şair ve yazarların şiir ve metinlerinden oluşuyor. Bir neslin edebiyatla ilk teması, çoğu zaman okul sıralarında bu isimlerin şiirleri, hikâyeleri, denemeleri ve romanlarıyla gerçekleşti. Bu metinler, edebiyat zevkini besleyen parçaların ötesinde genç zihinlere bir dil, dünya ve kültür taşıdılar.
Bu isimlerin önemli bir kısmı Cumhuriyet’ten önce doğdu. Çocukluk ve gençlik yılları, başka bir medeniyet ikliminde geçti: Eski İstanbul, mahalle, aile, gelenek, musiki, İslamî hassasiyet ve asırların biriktirdiği kültür... Sonrasında hayatlar, fikirler, dünyalar değişse de insanın ilk dünyası kolay silinemiyor. O dünyanın izleri bazen bir mısrada, bazen bir hatırada, bazen birkaç cümlenin arasından yeniden kendisini gösteriyor. Bu yüzden bu kitapta yer alan metinler, yalnız edebî parçalar olarak okunmamalı. Her biri, değişen bir zamanın hâfızasından bugüne ulaşan birer şahitliktir. Aynı kalemin farklı dönemlerde söylediklerini yan yana getirdiğimizde, –daha açık bir ifadeyle, 1923 öncesi ile sonrası arasındaki yalnız siyasî değil, sosyal farklılıkları da göz önüne aldığımızda– yüzlerce yıllık bir miras ile hesaplaşmayı şiar edinen “yeni rejim” arasındaki sosyo-kültürel red ve kabulleri hatırlatması açısından nasıl bir değişim mücadelesi verildiğini de gözler önüne sermektedir.
