Asırların imbiğinden süzülerek bugünlere ulaşmış ve özdeyiş, vecize veya aforizma diye isimlendirdiğimiz "az kelime ile çok mânâ ifade eden" bu hikmetli söz cevherleri, yüzyıllar boyunca insanoğlunun yolunu ışıklandırarak zihinlerde düğümlenen fikirlerin çözümüne rehberlik yapmışlardır. Ciltler dolusu sözün ifade edemeyeceği bir gerçeği, bir düşünceyi büyülü birkaç kelime ile ifade ediveren bu özdeyişlerde, adından da anlaşılacağı üzere bir fazlalık yoktur; "öz"dürler, komprime fikirlerdir ve doğrudan doğruya ruha ve zihne hitap ederler. Nasıl ki bir damla gülyağı, imbikten geçmiş kilolarca gülün özü ise, özdeyişler de fikirlerin özüdür. Bu bakımdan her özdeyiş derin bir tefekkür ve geniş bir tetebbu eseridir. "Düşünce Atlası", nesilden nesile aktarılarak insanlığın manevî mirasını oluştturan bu güzel söz cevherlerinden derlenmiş bir buket.
Savaşta dövüşenlerden çok kaçanlar ölür. S. Lagerlöf Haykıran sükûtlar vardır ki ancak Allah işitir. Cenap Şahabeddin Maviye en çok ufuk özlem duyar. Talat Saİt Halman Ağılda oğlak doğunca derede otu biter. Kaşgarlı Mahmud Her siyasî parti, kendi yalanını yutarken ölür. John Arbuthnos Cinayete ses çıkarmayan, câninin suç ortağıdır. Cemil Meriç En güzel hürriyet rüyası hapiste görülür. Schiller Yol kesenler, Kur'an'ı okuyup öğrenince yol gösterici oldular. Muhammed İkbal
